Қазақстандағы электрондық коммерция алты жылда бөлшек саудадағы үлесі 3,7%-дан 17,1%-ға дейін өсті: мұны Fintech in Kazakhstan 2026 ұлттық зерттеуі көрсетті. Сатушы үшін бұл бір ғана нәрсені білдіреді: сатып алушы толығымен онлайнға көшті, ал кассада көбіне қолма-қол ақшамен немесе картамен емес, QR-код арқылы төлейді. Мақалада Ұлттық Банк пен салалық зерттеушілердің осы цифрлардың артында не тұрғанын және бизнесіңіз оларды қазір қалай пайдалана алатынын талдаймыз.
Қысқаша: RISE Research, BCC Hub, Fintech Center және Tarlan Ұлттық Банктің қолдауымен жүргізген Fintech in Kazakhstan 2026 зерттеуінің деректері бойынша, Қазақстандағы электрондық коммерция 2025 жылы бөлшек саудадағы үлесі 17,1%-ды құрады, ал 2019 жылы бұл көрсеткіш 3,7% болған. Өсім бөлшек сауда төлемдерінің 88%-ы қолма-қол ақшасыз түрге көшуі және 2023-2025 жылдары QR-транзакциялар санының 3,8 млрд операцияға дейін артуы аясында орын алды.
Қазақстандағы электрондық коммерция: 17,1%-ға дейінгі өсім
Қазақстандағы электрондық коммерция бірнеше фактордың бір мезгілде тоғысуы — демография, инфрақұрылым және төлем әдеттері — арқасында бөлшек саудадағы үлесі 17,1%-ға дейін өсті. Fintech in Kazakhstan 2026 зерттеуін RISE Research, BCC Hub, Fintech Center және Tarlan Ұлттық Банктің қолдауымен дайындады. Ол тек e-commerce саласын ғана емес, бүкіл қаржы нарығын қамтиды: банк секторын, цифрлық активтерді, ЖИ-ді, салықтар мен цифрлық экономиканы.
Бұл серпіліске макроэкономика мен демография негіз болды. Қазақстан халқы 20,5 млн адамға жетті, оның 43%-ы 25 жасқа толмаған. Урбандалу деңгейі 63%-ға дейін өсті, ал номиналды ЖІӨ $306 млрд-қа жетті. Жас әрі қалалық ел онлайнға тезірек көшеді, мұны сандар да растайды.
Инфрақұрылым да артынша жетілді. 16-74 жас аралығындағы адамдар арасында интернетке қолжетімділік 2019 жылғы 84%-дан 2025 жылы 96%-ға дейін өсті. Халықтың 94%-ы смартфонға ие. Мобильді интернеттің медианалық жылдамдығы төрт еседен астам артып, 21 Мбит/с-тан 88 Мбит/с-қа дейін жетті. Ұлттық цифрлық сауаттылық коэффициенті 77%-дан 93%-ға дейін өсті.
Адамның қалтасында жылдам интернет пен смартфон болып, әрі қосымша арқылы төлеу әдетке айналғанда, интернет-дүкеннен зат сатып алу ерекше нәрсеге айналмайды. Дәл осыған байланысты Қазақстандағы электрондық коммерцияның үлесі алты жылда шамамен бес есе — 3,7%-дан 17,1%-ға дейін — өсті. Зерттеу бірыңғай төлем инфрақұрылымының рөлін бөлек атап көрсетеді: бірыңғай QR, телефон нөмірі бойынша аударымдар және цифрлық теңге елдің жалпы қаржы жүйесін кеңейтіп, онлайн-сатып алуларға көшу кедергісін төмендетеді. Төлеу қаншалықты оңай болса, сатып алу да соншалықты жеңіл болады, әрі бұл екі жаққа да — сатып алушыға да, сатушыға да — қатысты.
Онлайн-сатылымның өсуі сатушының ақшасы үшін нені білдіреді
Қазақстандағы электрондық коммерцияның бөлшек саудадағы үлесінің 17,1%-ға дейін өсуі бір ғана нәрсені білдіреді: сатып алушы жаппай қолма-қол ақша мен офлайн-кассадан қолма-қол ақшасыз төлемдер мен онлайнға көшті. Бөлшек саудадағы қолма-қол ақшасыз төлемдердің үлесі 2019 жылғы 67%-дан 88%-ға дейін жетті. Қолма-қол ақша қазір тұтынушы төлемдерінің небәрі 12%-ын құрайды, бұл АҚШ (11%) пен Ұлыбритания (10%) деңгейімен шамалас, ал Бразилиядан (17%) айтарлықтай төмен.
Қолма-қол ақшасыз төлемдерді қабылдау инфрақұрылымы бірнеше есе өсті. Қолма-қол ақшасыз төлемді қабылдайтын сауда нүктелерінің саны шамамен екі есе — 2022 жылғы 509 мыңнан 2025 жылы 945 мыңға дейін — артты. POS-терминалдар желісі 1,3 млн құрылғыға дейін кеңейді. Айналымдағы төлем карталарының саны 85 млн-ға жетті, ал онлайн-банкингтің белсенді пайдаланушылар саны 34 млн-ға дейін өсті.
Бірақ сатушы үшін ең маңызды деталь чек құрылымында жасырылған. Транзакциялар көлемі бойынша негізгі үлесті интернет- және мобильді банкинг иеленеді — шамамен 80%, ал ондағы орташа чек $41 құрайды. Ал күнделікті сатып алуларда QR-код сөзсіз көш бастап тұр: 2023-2025 жылдары QR-транзакциялар саны 2,5 есе өсіп, 3,8 млрд операцияға жетті. 2026 жылдың қаңтар-мамыр аралығында QR бойынша айналым ($17 млрд) екінші жыл қатарынан дәстүрлі POS-терминалдардың айналымынан ($16 млрд) асып түсті, дегенмен QR-дегі орташа чек небәрі $10 құрайды.
Бизнес үшін бұл: клиент QR арқылы жиірек, бірақ шағын сомамен төлейді дегенді білдіреді. Егер сізде айналымы жылдам нүкте болса — кофехана, азық-түлік дүкені, шағын ритейл — QR транзакциялар санын арттырады, бірақ орташа чекті өз бетінше көбейтпейді. Түсімді төлем санына емес, теңгедегі көлемге қарай есептеу қажет, әйтпесе сатып алушылар белсенділігінің өсуіне алданып қалу оңай. Мұндай төлем құрылымы бағаны қалыптастыру логикасын да өзгертеді: егер сатып алушылардың көпшілігі шамамен $10 чекпен QR арқылы төлесе, шағын жеңілдіктер науқандары мен тауар жинақтары карта арқылы үлкен орташа чекке есептеуден гөрі жақсырақ нәтиже береді.
ҚР қаржы инфрақұрылымы қай бағытта дамып жатыр
Ұлттық төлем корпорациясы басқарма төрағасы Жанар Самаеваның айтуынша, Қазақстандағы цифрландырудың келесі кезеңі — банк экожүйелерінің бір-бірімен үйлесімді жұмыс істеуі. Жылдар бойы әрбір банк өз экожүйесін, сервистері мен төлем шешімдерін басқалардан бөлек құрып келді.
Оның айтуынша, жаңа кезеңнің негізгі элементтеріне нақты уақыт режиміндегі банкаралық төлемдер, цифрлық сәйкестендіру, Open Banking, цифрлық теңге және Ұлттық антифрод-орталық жатады. Бұлар бірге банктер мен финтех-компаниялар өз өнімдерін құрып, бәсекелесетін ортақ технологиялық және сенім қабатын қалыптастырады.
Жүйелер арасында өзара әрекеттесу мүмкіндігі бір ғана банктің бәсекелестік артықшылығы болмауы тиіс. Клиент қай банкті пайдаланатынына қарамастан ақша аудара алуы және төлей алуы керек. Ал банктер мен финтех клиенттік тәжірибе, өнімдер мен тарифтер бойынша бәсекелесуі керек, олардың жүйелері арасында аударым жұмыс істей ме, соған қарап емес.
Қазақстандағы сатушы үшін бұл банк экожүйелері арасындағы кедергілердің біртіндеп жойылып жатқанын білдіреді. Бірыңғай QR мен телефон нөмірі бойынша аударымдар қазірдің өзінде жеке банктерден тыс жұмыс істейді. Бұл логика әрі қарай антифрод пен клиентті сәйкестендіруге де таралады, демек, төлемдерді қабылдау және алаяқтықтан қорғану уақыт өте келе қай банкпен жұмыс істейтініңізге қарамастан оңайырақ әрі арзанырақ болады. Әзірге бұл тек стратегиялық бағыт: зерттеу нақты іске қосу мерзімдерін немесе дайын өнімді атамайды. Бірақ бағыт Ұлттық Банк пен ірі төлем ойыншылары деңгейінде белгіленген, сондықтан сатушыға тек өз банкінің тарифтерін емес, осы инфрақұрылымның дамуын да қадағалаған жөн.
QR-төлемдердің өсуін пайдалану үшін 4 қадам
- Егер әлі қоспаған болсаңыз, барлық сату нүктелерінде QR қабылдауды қосыңыз. QR-кодтар бойынша айналым ($17 млрд) екінші жыл қатарынан дәстүрлі POS-терминалдардан ($16 млрд) асып түсуде, ал 2023-2025 жылдары QR-транзакциялар саны 2,5 есе өсіп, 3,8 млрд операцияға жетті. QR-сыз нүкте қолма-қол ақша алып жүрмейтін және картаны әрдайым шығармайтын сатып алушылардың бір бөлігінен айырылады.
- Түсімді төлем санына емес, теңгедегі айналымға қарай қайта есептеңіз. QR-транзакцияның орташа чегі небәрі $10 құрайды, ал интернет- және мобильді банкинг арқылы бұл көрсеткіш $41-ге тең. Кассадағы төлемдер саны артса да, олар шағын болса, бұл түсімнің автоматты түрде өсуін білдірмейді.
- Сатылымыңыздың қандай бөлігі онлайнға көшкенін бағалап, нарықпен салыстырыңыз. Қазақстанның бөлшек саудасындағы электрондық коммерцияның үлесі 2019 жылғы 3,7%-дан 2025 жылы 17,1%-ға дейін өсті. Егер сіздегі онлайн-сатылым үлесі осы деңгейден төмен болса, сатып алушылардың бір бөлігі, ең ықтимал, сайты немесе маркетплейстегі витринасы бар бәсекелестерге кетіп жатқан шығар.
- Тек өз банкіңіздің тарифтерін емес, жалпы төлем инфрақұрылымының дамуын да қадағалаңыз. Ұлттық төлем корпорациясы Ұлттық Банкпен бірлесіп нақты уақыт режиміндегі банкаралық төлемдерді, Open Banking-ті, цифрлық сәйкестендіруді, цифрлық теңгені және Ұлттық антифрод-орталықты дамытуда. Бұл бағыттар алдағы жылдары сіздің төлемдерді қабылдау және бизнесті алаяқтықтан қорғау тәсіліңізге тікелей әсер етеді.
Қысқаша: сұрақ-жауап
Қазақстандағы электрондық коммерция 2025 жылы қаншалықты өсті? Fintech in Kazakhstan 2026 зерттеуінің деректері бойынша, Қазақстанның бөлшек саудасындағы электрондық коммерцияның үлесі 2019 жылғы 3,7%-дан 2025 жылы 17,1%-ға дейін өсті.
Неге Қазақстанда қолма-қол ақшасыз төлемдер осылай өсті? Бөлшек саудадағы қолма-қол ақшасыз төлемдердің үлесі интернетке қолжетімділіктің 96%-ға, смартфон иеленудің 94%-ға дейін өсуі және бірыңғай QR, телефон нөмірі бойынша аударымдар мен цифрлық теңгенің дамуы аясында 2019 жылғы 67%-дан 88%-ға дейін жетті.
QR-төлемдердің өсуі сатушы үшін неге маңызды? 2023-2025 жылдары Қазақстандағы QR-транзакциялар саны 2,5 есе өсіп, 3,8 млрд операцияға жетті, ал 2026 жылдың қаңтар-мамыр аралығында QR бойынша айналым ($17 млрд) екінші жыл қатарынан дәстүрлі POS-терминалдардың айналымынан ($16 млрд) асып түсті, бірақ QR-дегі орташа чек небәрі $10 құрайды.
Kaspi туралы көбірек: сатушылар чаты @kaspi_kazakhstan және Артём Бухониннің арнасы @bukhonin_artem.
Сондай-ақ оқыңыз
- Kaspi 2026 түсімі өсті: сатушыларға не қауіп төндіреді (орысша)
- Қазақстандық сатушылардың экспорты 62%-ға өсті, ойыншықтар 57%-ға түсті: 2025 жылғы сандарды талдаймыз
- Қазақстандық сатушылардың экспорты 62%-ға өсті, ал ойыншықтар 57%-ға түсті: 2025 жылғы сандарды талдаймыз (орысша)
Читайте также
Забери разбор: 5 прибыльных ниш Kaspi — лето 2026
Оставь WhatsApp и почту — пришлю гайд на почту, а в WhatsApp напишу, если будут вопросы по твоей нише. Еженедельные разборы Kaspi, WB и Ozon. Без спама, потому что одна непросчитанная комиссия съедает прибыль за месяц.
Я сам начинал с нуля и собрал весь путь по Kaspi в один курс. От регистрации магазина до первых стабильных продаж, без года ошибок. Хочешь короткую дорогу, она здесь.
Мой курс по Kaspi магазину →